Ekonomia Społeczna w Praktyce

Zjawisko wykluczenia społecznego, w wyniku długotrwałego pozostawania bez pracy, należy w Polsce do najpoważniejszych problemów. Głównymi przyczynami pozostawania bez pracy i egzystowania na marginesie życia społecznego są: bariery mentalne, niskie kwalifikacje i degradacja socjalna. Dotyczy to zwłaszcza osób długotrwale bezrobotnych, bezdomnych, byłych więźniów, pracowników dawnych PGR, osób uzależnionych. Osoby te w przeważającym zakresie nie są równorzędnymi uczestnikami rynku pracy.

Długookresowe i wielokrotne pozostawanie poza zatrudnieniem rodzi w konsekwencji brak dostępu do szkoleń zawodowych, niedostateczny dostęp bądź brak dostępu do świadczeń medycznych, rehabilitacyjnych, opiekuńczych i innych usług społecznych (ekskluzja instytucjonalna). Następuje dezintegracja więzi rodzinnych i sąsiedzkich, w skrajnych sytuacjach eksmisja i bezdomność. Brak stałego zameldowania u osób bezdomnych często skutkuje niemożnością zatrudnienia i stanowi źródło ich dyskryminacji na rynku pracy. Przedłużająca się bierność zawodowa powoduje, iż bezrobotny w dużej mierze traci szansę na ponowną aktywizację zawodową - traci nie tylko kwalifikacje zawodowe (następuje dezaktualizacja jego kwalifikacji zawodowych), ale również cechy i nawyki konieczne w pracy zawodowej tj. samodyscyplinę, kreatywność, umiejętność pracy w zespole i umiejętność radzenia sobie ze stresem. Nieustannie rosną wymagania pracodawców oraz następują zmiany technik i organizacji pracy. Osoba bezrobotna, która nie osiąga przez dłuższy czas dochodów nie jest w stanie podnieść bądź zmienić swoich umiejętności i kwalifikacji zawodowych tak, by sprostać oczekiwaniom pracodawców.
Długi czas pozostawania bez pracy skutkuje też zmianami zachodzącymi w psychice bezrobotnego – traci on wiarę we własne możliwości, zaczyna negatywnie oceniać swoje umiejętności, często wpada w uzależnienie. Odczucia te pogłębia nastawienie pracodawców, którzy bardzo niechętnie zatrudniają osoby długotrwale bezrobotne. U podstaw przedmiotowego podejścia leży przekonanie, iż osoby te w rzeczywistości nie są chętne do podjęcia pracy bądź mają bardzo niskie kwalifikacje. Dla długotrwale bezrobotnego i członków jego rodziny pozostawanie bez pracy powyżej 12 miesięcy oznacza bardzo często znaczne obniżenie ich standardu życia. Brak dopływu środków pieniężnych (szczególnie w sytuacji, w której nie pracuje żaden członek rodziny) prowadzi do pauperyzacji, a to z kolei do wykluczenia ze społeczeństwa, ograniczenia w znacznym stopniu uczestnictwa w życiu politycznym, kulturalnym a także w życiu społeczności lokalnej. Takie osoby mają nikłe szanse wydostania się z trudnego materialnego i społecznego położenia. W skrajnych sytuacjach trafiają do noclegowni i schronisk dla bezdomnych. W trakcie realizacji Działania 1 zdiagnozowano, że osoby bezrobotne, potrzebują wsparcia komplementarnych programów socjalno-edukacyjno-przedsiębiorczych. Z jednej strony należy odpowiedzieć na potrzeby socjalne (pomoc w postaci dachu nad głową, wyżywienia, opieki medycznej, pomocy prawnej), z drugiej należy wziąć pod uwagę potrzeby psychiczne tj. konieczność „zakorzeniania” w konkretnych miejscach i grupach, potrzebę włączania osób w programy edukacyjne i wydarzenia sportowo-kulturalne we wspólnocie lokalnej, we współ-zarządzanie i udział w dochodach przedsiębiorstw społecznych. Jednakże wciąż brakuje rozwiniętych programów tworzenia miejsc pracy. Doświadczenia organizacji partnerskich z Europy Zachodniej, jak również doświadczenia Partnerów projektu pokazują, że najskuteczniejszą formą wejścia na rynek pracy jest praktykowanie przez samych bezrobotnych różnych form aktywności, samopomocy i przedsiębiorczości. W projekcie osoby z grup wykluczonych lub zagrożonych wykluczeniem społecznym uczestnicząc w zajęciach edukacyjnych i sportowo -kulturalnych w klubach integracyjnych, praktykując w różnych formach przedsiębiorczości, „dojrzewają” do zakładania swoich własnych przedsiębiorstw społecznych (np. spółdzielni socjalnych). Aby działalność tych przedsiębiorstw mogła stać się ważnym instrumentem gospodarki, wymaga dalszego wsparcia zarówno poprzez formy instytucjonalne jak i nieinstytucjonalne. W trakcie Działania 1 stwierdzono, że brakuje instytucji, które wzmacniałyby na rynku powstawanie i rozwój różnych form przedsiębiorczości społecznej, w tym spółdzielni socjalnych. W projekcie Ekonomia Społeczna w Praktyce rolę takich instytucji będą pełniły modelowe Centra Ekonomii Społecznej (CES). Zadaniem CES-ów będzie: organizacja i prowadzenie szkoleń dla beneficjentów ostatecznych projektu pod kątem zapotrzebowania we wspólnocie lokalnej, udzielanie informacji prawnych, finansowych, księgowych, pomoc w tworzeniu i realizacji biznes planów oraz opieka i wsparcie grup inicjatywnych zakładających spółdzielnie socjalne oraz poszukiwanie możliwości zatrudnienia w istniejących na rynku firmach. Zakłada się, że po zakończeniu programu Equal CES-y będą prawnie autonomiczne (np. w formie stowarzyszeń) i częściowo lub całkowicie niezależne finansowo. Będą funkcjonowały jako społeczne instytucje rynku pracy. Planuje się utworzenie dziesięciu spółdzielni socjalnych i pięciu przedsiębiorstw społecznych, w celu wypracowywania różnorodnych modeli współpracy inicjatyw ekonomii społecznej z funkcjonującymi na rynku instytucjami oraz generowania miejsc pracy (również w organizacjach pozarządowych). Aby inicjatywy te funkcjonowały w sprzyjającym środowisku planuje się także animowanie lokalnego środowiska ekonomii społecznej poprzez tworzenie partnerstw lokalnych. Na poziomie lokalnym funkcjonują pasywne formy pomocy w stosunku do osób wykluczonych społecznie lub zagrożonych wykluczeniem społecznym. Wiąże się to zatem z koniecznością animowania, edukowania i integrowania przedstawicieli organizacji pozarządowych, samorządu, podmiotów biznesowych i innych podmiotów lokalnych w celu podejmowania efektywnych działań na rzecz beneficjentów ostatecznych .
 Strategia 293.63 Kb   Opis rezultatu 63.55 Kb